Trong công việc vệ sinh, có một tình huống khá phổ biến: một chiếc khăn được dùng để lau nhiều bề mặt, một cây lau sàn đi từ hành lang vào nhà vệ sinh rồi lại tiếp tục được sử dụng ở khu vực khác, hoặc một chiếc xô được dùng xuyên suốt cả ca làm việc mà không phân biệt khu vực sạch – bẩn.
Nhìn bằng mắt thường, cách làm này có vẻ thuận tiện. Nhân viên không phải mang theo quá nhiều dụng cụ, thao tác nhanh hơn và doanh nghiệp cũng tiết kiệm được một phần chi phí trang bị ban đầu.
Nhưng xét dưới góc độ vệ sinh chuyên nghiệp, đây lại là một trong những nguyên nhân dễ dẫn đến nhiễm chéo giữa các khu vực.
Dụng cụ vệ sinh vốn được sử dụng để thu gom bụi, chất bẩn, dầu mỡ, chất hữu cơ và vi sinh vật trên bề mặt. Sau khi tiếp xúc với khu vực bẩn, chính khăn lau, đầu cây lau hay bàn chải cũng đã trở thành một bề mặt có nguy cơ nhiễm bẩn. Nếu tiếp tục đưa dụng cụ đó sang một khu vực sạch hơn, chúng ta có thể vô tình mang theo những thứ vừa loại bỏ ở vị trí trước sang vị trí tiếp theo.
Nói cách khác, vệ sinh lúc này không còn đơn thuần là lấy chất bẩn ra khỏi môi trường, mà có thể biến thành quá trình di chuyển chất bẩn từ nơi này sang nơi khác.
Đó là lý do tại các công trình vệ sinh chuyên nghiệp, việc phân chia dụng cụ theo từng khu vực, từng mức độ rủi ro và kiểm soát cách sử dụng dụng cụ luôn là một phần quan trọng của quy trình.
Vậy tại sao không nên dùng chung dụng cụ vệ sinh cho nhiều khu vực? Cùng Cleanhouse phân tích cụ thể trong bài viết dưới đây.
Dùng chung dụng cụ vệ sinh có thể hiểu đơn giản là việc một dụng cụ sau khi được sử dụng tại một khu vực lại tiếp tục được đưa sang khu vực khác mà không có sự phân tách hoặc xử lý phù hợp.
Dụng cụ ở đây không chỉ là khăn lau. Trong thực tế vệ sinh công nghiệp, rất nhiều thiết bị và vật tư có thể trở thành phương tiện gây nhiễm chéo, bao gồm:
Một ví dụ rất dễ hình dung là nhân viên sử dụng cây lau để vệ sinh sàn nhà vệ sinh, sau đó giặt sơ đầu lau trong xô và tiếp tục mang cây lau đó ra hành lang.
Sàn hành lang sau khi lau có thể trông sạch hơn, không còn bụi hay vết bẩn nhìn thấy bằng mắt thường. Tuy nhiên, về nguyên tắc kiểm soát vệ sinh, dụng cụ vừa tiếp xúc với một khu vực có nguy cơ nhiễm bẩn cao đã được đưa sang khu vực có nguy cơ thấp hơn.
Tình trạng tương tự cũng xảy ra khi một chiếc khăn được dùng để lau bồn rửa tay, sau đó lau tay nắm cửa, bàn làm việc hoặc các bề mặt tiếp xúc thường xuyên.
Đây chính là vấn đề cần tránh trong một quy trình vệ sinh chuyên nghiệp.
Khi một chiếc khăn được đưa lên bề mặt để lau, nó không làm chất bẩn "biến mất". Một phần chất bẩn được giữ lại trên khăn, một phần có thể hòa vào dung dịch vệ sinh và một phần được đưa ra khỏi bề mặt thông qua thao tác của nhân viên.
Điều tương tự xảy ra với đầu cây lau sàn, bàn chải hay pad chà.
Sau khi sử dụng, dụng cụ có thể chứa bụi, tóc, chất hữu cơ, dầu mỡ và vi sinh vật từ khu vực vừa được làm sạch.
Vấn đề bắt đầu khi dụng cụ này tiếp tục được sử dụng ở vị trí khác.
Hãy hình dung một chiếc khăn vừa lau một bề mặt nhiễm bẩn được mang sang lau bàn làm việc. Dù nhân viên đã xả khăn bằng nước, chúng ta cũng không thể mặc định rằng toàn bộ chất bẩn và vi sinh vật đã được loại bỏ hoàn toàn.
Chiếc khăn lúc này trở thành cầu nối giữa hai khu vực.
Đó chính là bản chất của nhiễm chéo trong quá trình vệ sinh.
Một nguyên tắc quan trọng trong vệ sinh chuyên nghiệp là phải kiểm soát hướng di chuyển của chất bẩn.
Chúng ta muốn chất bẩn đi theo một chiều:
Bề mặt → dụng cụ → điểm thu gom/xử lý.
Chứ không phải:
Bề mặt bẩn → dụng cụ → bề mặt khác.
Nếu dụng cụ không được phân khu, chất bẩn có thể di chuyển theo chính lộ trình làm việc của nhân viên.
Ví dụ:
Nhà vệ sinh → hành lang → văn phòng.
Hoặc:
Khu vực thu gom rác → khu vực chung → khu vực ăn uống.
Điều đáng nói là sự nhiễm chéo này không phải lúc nào cũng nhìn thấy bằng mắt thường.
Một sàn nhà vừa lau có thể sáng bóng. Một mặt bàn vừa được lau có thể không còn bụi. Nhưng điều đó không đồng nghĩa rằng bề mặt đã được kiểm soát tốt về mặt vệ sinh.
Đây cũng là lý do chất lượng vệ sinh chuyên nghiệp không thể chỉ đánh giá bằng tiêu chí "nhìn thấy sạch".
Khăn lau và đầu mop thường xuyên ở trạng thái ẩm trong quá trình làm việc. Nếu dụng cụ không được thay, giặt, làm sạch và bảo quản đúng cách, đây có thể trở thành phương tiện đưa vi sinh vật từ bề mặt này sang bề mặt khác.
Nguy cơ này càng đáng lưu ý ở những khu vực như:
Ví dụ, một cây lau được sử dụng tại khu vực toilet không nên tiếp tục được mang sang khu vực văn phòng chỉ vì nhân viên đã "nhúng lại vào nước".
Nước không tự động biến một dụng cụ bẩn thành dụng cụ sạch.
Nếu bản thân xô nước cũng đã chứa chất bẩn từ đầu mop, việc nhúng đầu mop nhiều lần thậm chí còn khiến chất bẩn được đưa trở lại dụng cụ.
Đây là điểm rất quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.
Mục đích của vệ sinh không phải là làm cho chất bẩn không còn nhìn thấy, mà là đưa chất bẩn ra khỏi bề mặt và kiểm soát chúng đúng cách.
Một chiếc khăn microfiber sạch có khả năng thu giữ bụi và chất bẩn tương đối tốt. Nhưng nếu chiếc khăn đó đã được sử dụng trên quá nhiều bề mặt, khả năng tiếp nhận thêm chất bẩn sẽ giảm.
Nhân viên tiếp tục lau không đồng nghĩa với việc bề mặt tiếp tục sạch hơn.
Tương tự với cây lau sàn.
Nếu đầu mop đã quá bẩn nhưng vẫn tiếp tục được sử dụng, nhân viên có thể đang kéo một lượng nước bẩn rất mỏng trên toàn bộ mặt sàn.
Sau khi nước khô, nhìn bằng mắt thường chúng ta vẫn thấy sàn tương đối sạch. Nhưng quy trình thực tế lại không đạt yêu cầu.
Vì vậy, trong vệ sinh chuyên nghiệp, câu hỏi không chỉ là:
"Đã lau chưa?"
Mà phải là:
"Đã lau bằng dụng cụ nào, dụng cụ đang ở trạng thái gì và trước đó dụng cụ được sử dụng ở đâu?"
Không phải mọi khu vực đều có mức độ rủi ro giống nhau. Vì vậy, việc phân chia dụng cụ cần dựa trên đặc điểm của từng môi trường.
Nhà vệ sinh là một trong những khu vực cần được tách dụng cụ rõ ràng nhất.
Bồn cầu, sàn toilet, khu vực quanh bồn cầu và các vị trí có nguy cơ nhiễm bẩn cao không nên sử dụng chung khăn, cây lau hay bàn chải với khu vực văn phòng, hành lang hoặc pantry.
Ngay trong một nhà vệ sinh, doanh nghiệp cũng có thể phân chia dụng cụ theo từng nhóm bề mặt.
Chẳng hạn, khăn lau bồn cầu không nên tiếp tục được sử dụng để lau gương hoặc bồn rửa tay.
Điều này giúp hạn chế đưa chất bẩn từ vị trí có nguy cơ cao sang bề mặt mà con người thường xuyên tiếp xúc.
Pantry, bếp và khu vực ăn uống có đặc điểm khác hoàn toàn với nhà vệ sinh.
Đây là nơi có thực phẩm, dụng cụ ăn uống và nhiều bề mặt con người thường xuyên tiếp xúc trực tiếp.
Vì vậy, dụng cụ sử dụng tại những khu vực này cần được tách khỏi dụng cụ vệ sinh toilet, khu rác hoặc các khu vực có nguy cơ nhiễm bẩn cao.
Ngoài nguy cơ vi sinh vật, doanh nghiệp còn phải lưu ý tới việc mang dầu mỡ, chất bẩn hoặc tồn dư hóa chất từ khu vực này sang khu vực khác.
Văn phòng thường được đánh giá là khu vực có nguy cơ thấp hơn toilet. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa có thể sử dụng dụng cụ tùy tiện.
Bàn làm việc, tay nắm cửa, nút bấm thang máy, điện thoại, công tắc và nhiều bề mặt khác được con người chạm vào thường xuyên.
Dụng cụ lau các bề mặt này cần được kiểm soát riêng.
Đặc biệt, không nên dùng một chiếc khăn lau từ sàn hoặc khu vệ sinh rồi tiếp tục đưa lên bàn làm việc.
Tại bệnh viện và cơ sở chăm sóc sức khỏe, yêu cầu kiểm soát nhiễm khuẩn cao hơn rất nhiều.
Khu điều trị, khu cách ly, nhà vệ sinh, phòng bệnh và các khu vực chức năng khác có thể cần những quy định riêng về dụng cụ.
Việc một dụng cụ đi từ khu vực có nguy cơ cao sang khu vực khác có thể làm tăng nguy cơ nhiễm chéo.
Bởi vậy, ngoài phân màu, nhân viên còn phải tuân thủ chặt chẽ quy trình thay khăn, thay đầu mop, xử lý dụng cụ sau sử dụng và trình tự vệ sinh.
Trong nhà máy thực phẩm, kiểm soát dụng cụ vệ sinh là một phần đặc biệt quan trọng.
Dụng cụ có thể được phân theo khu vực sản xuất, mức độ vệ sinh hoặc nhóm bề mặt.
Ví dụ, dụng cụ sử dụng cho sàn không nên tùy tiện được đưa lên bề mặt liên quan tới sản xuất thực phẩm.
Ở môi trường này, vấn đề không chỉ nằm ở vi sinh vật mà còn có thể liên quan tới dị nguyên, dầu mỡ, nguyên liệu hoặc các loại chất bẩn đặc thù của từng dây chuyền sản xuất.
Khăn lau tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nên rất dễ trở thành phương tiện mang chất bẩn.
Quá trình có thể diễn ra rất đơn giản:
Bề mặt bẩn → khăn → bề mặt sạch hơn.
Vì vậy, khăn cần được thay hoặc chuyển sang mặt sạch phù hợp trong quá trình vệ sinh, thay vì một chiếc khăn được sử dụng liên tục cho hàng chục bề mặt.
Đầu mop tiếp xúc với diện tích sàn rất lớn.
Nếu nhân viên lau một khu vực bẩn, nhúng mop vào xô, vắt rồi tiếp tục lau khu vực khác, chất bẩn có thể đi theo chu trình:
Sàn bẩn → đầu mop → nước trong xô → đầu mop → khu vực tiếp theo.
Đây là lý do việc kiểm soát nước lau, đầu mop và phân khu cây lau rất quan trọng.
Găng tay bảo vệ bàn tay của nhân viên nhưng không có nghĩa bề mặt bên ngoài của găng tay luôn sạch.
Nếu nhân viên vừa xử lý rác hoặc vệ sinh toilet rồi vẫn dùng đôi găng đó để mở cửa, cầm dụng cụ hoặc chạm vào bề mặt sạch, chất bẩn có thể tiếp tục được truyền đi.
Do đó, găng tay cũng phải được thay hoặc xử lý phù hợp theo từng công việc.
Các sợi bàn chải có thể giữ lại cặn bẩn, tóc và chất hữu cơ.
Một bàn chải đã sử dụng để cọ toilet đương nhiên không phù hợp để sử dụng cho khu vực pantry hoặc bề mặt khác.
Đây là ví dụ rõ nhất cho thấy dụng cụ cần có mục đích sử dụng và khu vực sử dụng cụ thể.
Không chỉ dụng cụ cầm tay mới có nguy cơ gây nhiễm chéo.
Máy hút bụi, máy chà sàn, pad chà, bàn hút nước hay bình chứa của thiết bị cũng cần được kiểm soát.
Nếu máy vừa làm việc tại khu vực rất bẩn rồi được đưa sang khu vực yêu cầu vệ sinh cao mà không làm sạch các bộ phận cần thiết, chất bẩn hoàn toàn có thể được mang theo.
Vì vậy, quản lý máy móc cũng phải nằm trong quy trình kiểm soát nhiễm chéo của một đơn vị vệ sinh chuyên nghiệp.
Một trong những cách đơn giản và hiệu quả để hạn chế sử dụng nhầm dụng cụ là phân loại dụng cụ theo khu vực.
Tùy đặc điểm công trình, doanh nghiệp có thể chia thành:
Sau khi phân khu, dụng cụ được bố trí tương ứng.
Nguyên tắc quan trọng là hạn chế đưa dụng cụ từ khu vực có nguy cơ cao sang khu vực có nguy cơ thấp.
Mã màu giúp nhân viên nhận biết dụng cụ nhanh hơn trong quá trình làm việc.
Ví dụ, một công trình có thể quy ước:
Màu đỏ: khu vực toilet và khu vực nguy cơ nhiễm bẩn cao.
Màu xanh dương: văn phòng, bàn ghế và khu vực chung.
Màu xanh lá: pantry hoặc khu vực liên quan tới thực phẩm.
Màu vàng: khu vực cần kiểm soát riêng theo quy định của công trình.
Đây chỉ là ví dụ. Không nhất thiết mọi doanh nghiệp phải áp dụng chính xác cùng một bảng màu.
Điều quan trọng hơn là quy định phải rõ ràng, thống nhất và nhân viên phải hiểu đúng.
Nếu hôm nay màu đỏ dùng cho toilet nhưng ở một công trình khác nhân viên lại được hướng dẫn màu đỏ cho pantry mà không đào tạo rõ ràng, hệ thống màu sẽ mất ý nghĩa.
Khi nói tới mã màu, nhiều người chỉ nghĩ tới khăn microfiber.
Trên thực tế, doanh nghiệp có thể mở rộng hệ thống nhận diện cho:
Khi nhìn vào dụng cụ, nhân viên có thể biết ngay nó thuộc khu vực nào. Điều này đặc biệt hữu ích tại các công trình lớn, nơi có nhiều nhân viên và nhiều khu vực làm việc.
Phân dụng cụ riêng mới chỉ là bước đầu. Nếu thao tác của nhân viên không đúng, nguy cơ nhiễm chéo vẫn có thể xảy ra.
Mỗi khu vực cần được xác định loại dụng cụ phù hợp ngay từ khi xây dựng phương án vệ sinh.
Nhân viên không nên tự ý lấy dụng cụ của khu vực khác chỉ vì "tiện tay" hoặc dụng cụ của mình đang thiếu.
Đây là nguyên tắc rất quan trọng.
Nếu bắt đầu từ khu vực bẩn rồi quay trở lại khu vực sạch, nhân viên, dụng cụ và xe làm vệ sinh đều có nguy cơ mang chất bẩn theo.
Làm từ sạch đến bẩn giúp kiểm soát hướng di chuyển của chất bẩn tốt hơn.
Khi lau bề mặt cao, bụi và chất bẩn có thể rơi xuống phía dưới.
Do đó, thông thường nên xử lý các vị trí cao trước rồi mới vệ sinh bề mặt thấp và sàn.
Nếu lau sàn trước rồi mới phủi bụi phía trên, nhân viên có thể phải làm lại sàn lần thứ hai.
Khi khăn hoặc đầu mop đã đi vào khu vực có mức độ nhiễm bẩn cao hơn, cần hạn chế đưa ngược trở lại khu vực sạch.
Đây là cách duy trì luồng làm việc một chiều từ sạch đến bẩn.
Một trong những sai lầm thường gặp là cố sử dụng dụng cụ càng lâu càng tốt để "tiết kiệm".
Nhưng tiết kiệm một chiếc khăn không có ý nghĩa nếu đổi lại nhân viên phải lau lại cả khu vực hoặc làm giảm chất lượng vệ sinh.
Khi khăn đã bẩn, đầu mop đã chứa nhiều chất bẩn hoặc chuyển sang khu vực khác theo quy định, cần thay dụng cụ phù hợp.
Nếu một chiếc khăn bẩn được nhúng vào xô dung dịch, chất bẩn có thể đi từ khăn sang dung dịch.
Sau đó chiếc khăn lại được nhúng vào chính dung dịch đó và tiếp tục lau.
Lúc này, xô dung dịch có nguy cơ trở thành điểm trung chuyển chất bẩn.
Vì vậy, phương pháp cấp dung dịch và quản lý khăn cần được thiết kế phù hợp với từng công việc.
Kết thúc công việc không có nghĩa chỉ cần cất dụng cụ vào kho.
Khăn, mop, xô, bàn chải và các thiết bị cần được thu gom, làm sạch và xử lý theo quy định.
Đặc biệt, chất bẩn còn lại từ ca trước không được trở thành nguồn nhiễm bẩn cho ca làm việc tiếp theo.
Một kho dụng cụ nhìn rất gọn gàng chưa chắc đã là một kho dụng cụ được quản lý tốt.
Nếu khăn, đầu mop và bàn chải còn ẩm rồi bị chất đống hoặc cất trong môi trường bí, dụng cụ có thể xuất hiện mùi và tạo điều kiện không thuận lợi cho việc kiểm soát vệ sinh.
Vì vậy, sau khi làm sạch, dụng cụ cần được làm khô và bảo quản đúng vị trí.
Đến đây có thể thấy, không dùng chung dụng cụ vệ sinh không phải là một quy định mang tính hình thức. Đằng sau việc tách một chiếc khăn, một đầu mop hay một chiếc xô là cả nguyên tắc kiểm soát hướng di chuyển của chất bẩn trong công trình.
Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có rất nhiều lỗi tưởng nhỏ nhưng khiến toàn bộ hệ thống phân khu dụng cụ mất tác dụng: có khăn phân màu nhưng lại dùng chung xô, có quy định riêng cây lau nhưng nhân viên thiếu dụng cụ nên lấy tạm, hoặc dụng cụ đã phân khu nhưng cuối ca lại được giặt và bảo quản lẫn lộn.
Việc phân chia dụng cụ theo khu vực nghe có vẻ đơn giản, nhưng khi triển khai tại công trình thực tế lại rất dễ phát sinh sai sót. Đặc biệt ở những công trình có diện tích lớn, nhiều tầng, nhiều nhân viên hoặc nhiều ca làm việc, chỉ cần một vài mắt xích không tuân thủ quy trình là nguy cơ nhiễm chéo có thể xuất hiện.
Điều đáng chú ý là nhiều sai lầm không đến từ việc doanh nghiệp hoàn toàn không có quy định, mà xuất phát từ khoảng cách giữa quy định trên giấy và thao tác thực tế của nhân viên.
Doanh nghiệp trang bị đầy đủ khăn nhiều màu, xô nhiều màu, đầu mop phân biệt rõ ràng nhưng nhân viên lại không được đào tạo kỹ.
Kết quả là người này nhớ màu đỏ dành cho toilet, người khác lại không chắc khăn xanh dùng cho bàn hay pantry.
Khi hệ thống màu chỉ tồn tại trên quy định mà người trực tiếp sử dụng không hiểu, việc phân màu gần như mất tác dụng.
Do đó, bảng quy định nên được thiết kế đơn giản, dễ nhớ và thống nhất trong phạm vi công trình. Tại kho dụng cụ hoặc xe làm vệ sinh có thể dán bảng hướng dẫn để nhân viên kiểm tra nhanh khi cần.
Đây là lỗi khá dễ gặp.
Doanh nghiệp quy định khăn riêng cho từng khu vực nhưng nhân viên lại giặt nhiều loại khăn trong cùng một xô nước hoặc cùng một dung dịch trong quá trình làm việc.
Khi đó, chất bẩn từ khăn của khu vực có nguy cơ cao có thể đi vào nước, sau đó tiếp xúc với khăn của khu vực khác.
Như vậy, việc phân màu khăn đã được thực hiện nhưng quy trình phía sau lại làm giảm đáng kể ý nghĩa của nó.
Kiểm soát nhiễm chéo vì thế phải được nhìn theo toàn bộ chuỗi thao tác, chứ không chỉ nhìn vào màu sắc của dụng cụ.
Một tình huống khác là nhân viên muốn hoàn thành công việc nhanh nên sử dụng một cây lau cho nhiều khu vực.
Chẳng hạn, sau khi lau toilet, đầu mop được xả và tiếp tục sử dụng để lau hành lang bên ngoài.
Đây chính là cách dụng cụ có thể đưa chất bẩn từ khu vực nguy cơ cao sang khu vực nguy cơ thấp hơn.
Trong trường hợp này, vấn đề không nằm ở việc cây lau "có nhìn bẩn hay không", mà nằm ở lịch sử sử dụng của dụng cụ.
Một dụng cụ vừa tiếp xúc với khu vực bẩn cần được xử lý theo quy trình trước khi xem xét sử dụng ở khu vực khác.
Nhiều người cho rằng đeo găng tay là đã bảo đảm vệ sinh.
Thực tế, găng tay chủ yếu tạo một lớp ngăn cách giữa tay người lao động với chất bẩn. Bề mặt bên ngoài của găng vẫn có thể bị nhiễm bẩn trong quá trình làm việc.
Nếu nhân viên vừa xử lý rác, vệ sinh toilet rồi vẫn đeo nguyên đôi găng để cầm tay nắm cửa, đẩy xe làm vệ sinh hoặc chạm vào những dụng cụ sạch, chất bẩn có thể tiếp tục được truyền đi.
Vì vậy, sử dụng găng đúng lúc và thay găng phù hợp với công việc cũng là một phần của kiểm soát nhiễm chéo.
Phân màu tại công trình nhưng cuối ca lại gom tất cả khăn bẩn thành một đống rồi xử lý tùy tiện cũng là điều cần lưu ý.
Khăn từ toilet, khăn lau bề mặt thông thường và khăn của khu vực đặc biệt có mức độ nhiễm bẩn khác nhau.
Doanh nghiệp cần có phương án thu gom, giặt, làm sạch, làm khô và bảo quản phù hợp thay vì chỉ chú trọng việc sử dụng trong ca làm việc.
Một đầu mop có giới hạn về khả năng giữ chất bẩn.
Khi mop đã quá bẩn nhưng nhân viên vẫn cố sử dụng để hoàn thành toàn bộ diện tích, hiệu quả vệ sinh sẽ giảm dần.
Đặc biệt tại khu vực đông người hoặc mặt sàn có lượng chất bẩn lớn, cần kiểm tra tình trạng đầu mop thường xuyên và thay khi cần thiết.
Đừng lấy tiêu chí "lau hết diện tích" làm mục tiêu duy nhất. Mục tiêu phải là làm sạch diện tích đó bằng phương pháp phù hợp.
Một sai lầm khác thường xảy ra sau khi kết thúc ca làm việc.
Khăn và mop được giặt qua, sau đó chất đống trong xô hoặc treo sát nhau khi vẫn còn ướt.
Dụng cụ ẩm lâu có thể xuất hiện mùi khó chịu và gây khó khăn cho việc duy trì tình trạng vệ sinh của dụng cụ.
Kho dụng cụ vì vậy không chỉ cần gọn mà còn phải có phương án bố trí để dụng cụ được làm khô, phân loại và hạn chế tiếp xúc không cần thiết giữa dụng cụ sạch và dụng cụ bẩn.
Có những trường hợp lỗi không hoàn toàn thuộc về nhân viên.
Quy định yêu cầu mỗi khu vực có một nhóm dụng cụ nhưng công trình lại không cấp đủ số lượng.
Khi khăn sạch đã hết, mop dự phòng không còn mà nhân viên vẫn phải hoàn thành công việc, họ rất dễ lấy tạm dụng cụ của khu vực khác.
Do đó, muốn quy trình được tuân thủ, doanh nghiệp phải cung cấp đủ điều kiện để nhân viên thực hiện.
Quy trình đúng nhưng nguồn lực không đủ thì rất khó tạo ra kết quả đúng.
Không phải cứ mua thật nhiều khăn với nhiều màu khác nhau là đã xây dựng được hệ thống kiểm soát dụng cụ.
Một hệ thống hiệu quả cần bắt đầu từ chính đặc điểm của công trình.
Trước tiên cần khảo sát toàn bộ mặt bằng và xác định các nhóm khu vực.
Ví dụ tại một tòa nhà văn phòng có thể có:
Mỗi khu vực có loại chất bẩn, tần suất sử dụng và mức độ rủi ro khác nhau.
Đây là cơ sở để quyết định dụng cụ nào có thể sử dụng trong cùng một nhóm và dụng cụ nào bắt buộc phải tách riêng.
Không cần thiết phải biến mọi vị trí thành một "khu vực riêng biệt" nếu đặc điểm vệ sinh tương đồng.
Điều quan trọng là xác định đúng nơi nào có nguy cơ cao hơn.
Ví dụ, khu vực toilet và điểm tập kết rác không nên được quản lý giống bàn làm việc.
Tương tự, tại nhà máy thực phẩm, khu vực sản xuất có thể có yêu cầu khác hoàn toàn so với văn phòng hành chính.
Đánh giá rủi ro càng chính xác thì phương án phân khu càng hợp lý, tránh cả hai tình trạng: phân chia quá sơ sài hoặc phân chia quá phức tạp đến mức nhân viên khó thực hiện.
Sau khi phân khu, cần tính toán:
Số lượng phải phù hợp với diện tích và tần suất vệ sinh.
Nếu một ca cần 20 khăn sạch nhưng chỉ cấp 5 khăn, việc yêu cầu nhân viên thay khăn thường xuyên sẽ khó khả thi.
Mã màu nên đơn giản và dễ nhớ.
Doanh nghiệp có thể sử dụng bảng màu phù hợp với hệ thống quản lý của mình, miễn sao có quy định thống nhất.
Ví dụ:
Đỏ – toilet và khu vực nguy cơ cao.
Xanh dương – văn phòng và khu vực thông thường.
Xanh lá – pantry/khu vực liên quan đến thực phẩm.
Vàng – khu vực được quy định riêng.
Điều quan trọng không phải "màu nào đúng tuyệt đối" mà là mọi nhân viên đều hiểu cùng một màu theo cùng một cách tại công trình đó.
Không nên kỳ vọng nhân viên mới có thể nhớ toàn bộ quy định ngay trong những ngày đầu.
Một bảng hướng dẫn đơn giản đặt tại kho dụng cụ hoặc xe làm vệ sinh sẽ giúp giảm nhầm lẫn.
Bảng có thể thể hiện:
Màu dụng cụ → khu vực → bề mặt được phép sử dụng → những vị trí không được sử dụng.
Càng trực quan, nhân viên càng dễ thực hiện.
Đây là bước rất quan trọng.
Nếu chỉ nói:
"Khăn đỏ dùng cho toilet."
Nhân viên có thể nhớ quy định nhưng chưa chắc hiểu vì sao.
Nếu giải thích:
"Khăn đỏ đã sử dụng trong toilet không được đưa sang bàn làm việc vì có thể mang chất bẩn từ khu vực nguy cơ cao sang khu vực sạch hơn."
Nhân viên sẽ hiểu bản chất của quy trình.
Khi hiểu tại sao phải làm, khả năng tuân thủ thường tốt hơn việc chỉ học thuộc quy định.
Một quy trình chỉ thực sự có giá trị khi được kiểm tra trong thực tế.
Giám sát cần quan sát:
Việc kiểm tra nên nhằm phát hiện nguyên nhân để điều chỉnh quy trình, đào tạo hoặc bổ sung dụng cụ chứ không đơn thuần là tìm lỗi nhân viên.
Dụng cụ vệ sinh cũng có vòng đời.
Khăn microfiber sau thời gian dài sử dụng có thể giảm hiệu quả. Đầu mop có thể bị mòn, bung sợi. Bàn chải có thể biến dạng. Pad chà sàn cũng hao mòn trong quá trình vận hành.
Vì vậy, cần kiểm tra định kỳ và thay thế những dụng cụ không còn đáp ứng yêu cầu.
Đây là điều Cleanhouse đặc biệt muốn nhấn mạnh.
Một công trình có thể đầu tư rất nhiều dụng cụ, sử dụng khăn đủ màu và trang bị xe làm vệ sinh chuyên nghiệp nhưng vẫn xảy ra nhiễm chéo nếu nhân viên sử dụng sai.
Ví dụ:
Khăn được phân màu đúng nhưng tất cả cùng được nhúng vào một xô.
Cây lau toilet được phân riêng nhưng sau khi sử dụng lại dựng chung với cây lau khu vực văn phòng.
Dụng cụ được làm sạch nhưng vẫn còn ẩm và chất đống trong kho.
Nhân viên sử dụng đúng dụng cụ nhưng lại thực hiện theo trình tự từ khu vực bẩn quay trở lại khu vực sạch.
Những tình huống này cho thấy dụng cụ chỉ là một mắt xích trong hệ thống vệ sinh.
Muốn kiểm soát chất lượng, cần kết hợp đồng thời nhiều yếu tố:
Con người – dụng cụ – hóa chất – phương pháp – tần suất – giám sát.
Thiếu một mắt xích, hiệu quả của những phần còn lại đều có thể giảm.
Đó cũng là điểm khác biệt giữa "có người lau dọn" và một hệ thống vệ sinh được tổ chức chuyên nghiệp.
Với dịch vụ vệ sinh công nghiệp, mỗi công trình có đặc điểm rất khác nhau.
Một tòa nhà văn phòng không thể áp dụng hoàn toàn giống một nhà máy. Nhà máy thực phẩm lại có yêu cầu khác với trường học, trung tâm thương mại hay cơ sở y tế.
Vì vậy, tại Cleanhouse, việc tổ chức vệ sinh cần bắt đầu từ khảo sát thực tế và đặc điểm của từng công trình.
Trước khi xây dựng phương án vệ sinh, cần xác định diện tích, loại bề mặt, mật độ sử dụng, loại chất bẩn và các khu vực cần kiểm soát đặc biệt.
Từ đó mới có thể bố trí nhân sự, dụng cụ, máy móc và hóa chất phù hợp.
Không nên để nhân viên tự quyết định dụng cụ nào dùng ở đâu trong quá trình làm việc.
Các khu vực cần được xác định ngay trong phương án vệ sinh để tạo ra luồng công việc rõ ràng.
Khăn, mop, xô, bàn chải và các dụng cụ khác được lựa chọn dựa trên đặc điểm bề mặt và yêu cầu của từng khu vực.
Những khu vực có nguy cơ nhiễm bẩn cao cần được kiểm soát riêng.
Nhân viên không chỉ cần biết cách lau sàn, lau kính hay vận hành máy.
Họ cần hiểu các nguyên tắc như:
Đây là nền tảng để một quy trình được thực hiện đồng nhất giữa nhiều nhân viên và nhiều ca làm việc.
Trong vệ sinh công nghiệp, chất lượng không thể chỉ được kiểm tra khi công việc đã kết thúc.
Giám sát trong quá trình thực hiện giúp phát hiện sớm những thao tác chưa phù hợp và điều chỉnh trước khi chúng trở thành thói quen.
Đây cũng là cách Cleanhouse hướng tới việc duy trì chất lượng vệ sinh ổn định thay vì chỉ tập trung xử lý những vấn đề đã phát sinh.
Một cây lau, một chiếc khăn hay một chiếc xô nhìn qua chỉ là những dụng cụ rất đơn giản. Nhưng trong một quy trình vệ sinh chuyên nghiệp, cách chúng được sử dụng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiểm soát chất bẩn giữa các khu vực.
Nếu sử dụng chung dụng cụ tùy tiện, chúng ta có thể làm sạch một vị trí nhưng đồng thời mang chất bẩn sang vị trí khác.
Khi đó, công việc vệ sinh rất dễ rơi vào vòng lặp:
Lau sạch → mang chất bẩn đi → làm bẩn khu vực khác → tiếp tục lau.
Đây chính là lý do nguyên tắc phân khu dụng cụ, làm việc từ sạch đến bẩn và kiểm soát nhiễm chéo luôn cần được chú trọng trong vệ sinh công nghiệp.
Tuy nhiên, phân riêng dụng cụ cũng chưa phải tất cả.
Một hệ thống vệ sinh hiệu quả phải trả lời được hàng loạt câu hỏi: Dụng cụ nào dùng ở đâu? Khi nào cần thay? Dụng cụ bẩn được đưa về đâu? Ai chịu trách nhiệm kiểm tra? Sau ca làm việc được xử lý như thế nào?
Khi những câu hỏi đó có câu trả lời rõ ràng, việc vệ sinh mới chuyển từ hoạt động lau dọn đơn thuần thành một quy trình có thể kiểm soát chất lượng.
Với kinh nghiệm triển khai dịch vụ vệ sinh công nghiệp tại nhiều loại hình công trình, Cleanhouse chú trọng xây dựng phương án phù hợp với đặc điểm từng khu vực, bố trí dụng cụ, hóa chất và nhân sự hợp lý, đồng thời kiểm soát quy trình trong suốt quá trình thực hiện.
Bởi một môi trường sạch không chỉ là nơi không nhìn thấy vết bẩn, mà quan trọng hơn là chất bẩn phải được loại bỏ đúng cách, đúng trình tự và hạn chế tối đa việc phát tán từ khu vực này sang khu vực khác.
Đó cũng là nền tảng để hoạt động vệ sinh duy trì được tính ổn định, an toàn và chuyên nghiệp trong dài hạn.
Mã : 1368
